Johfra Nederland, 1919-1998

Johfra (geboren als Johannes Franciscus van den Berg, 1919-1998) was een Nederlandse schilder wiens werk een unieke positie inneemt op het snijvlak van symbolisme, esoterie en minutieus uitgewerkte realistische schilderkunst. Opgeleid aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag ontwikkelde hij al vroeg een interesse in mystiek, mythologie en hermetische filosofie, invloeden die gedurende zijn hele oeuvre centraal bleven. Zijn kunstenaarsnaam, Johfra, is een samentrekking van zijn voornamen.

Johfra's schilderijen onderscheiden zich door hun uitzonderlijke technische verfijning en door dicht gelaagde composities vol mythologische figuren, astrologische symboliek en archetypische beelden. Uitgevoerd met een precisie die doet denken aan de Noordelijke Renaissance, nodigen zijn werken uit tot langzaam, beschouwend kijken en voelen ze vaak aan als visuele toegangspoorten tot spirituele of psychologische innerlijke werelden. Hoewel duidelijk geworteld in klassiek vakmanschap, sluit zijn kunst nauw aan bij de visionaire en fantastische tradities van de twintigste eeuw.

Ondanks of misschien juist dankzij de sterke metafysische ondertoon riep Johfra's werk sterk verdeelde reacties op. Een breed publiek omarmde zijn schilderijen met groot enthousiasme, vooral na de grootschalige verspreiding van zijn inmiddels iconische dierenriemposters in de jaren zeventig, die zijn beeldtaal in huizen over de hele wereld brachten en zijn reputatie als cultfiguur vestigden. Tegelijkertijd werd zijn werk door critici vaak terzijde geschoven of genegeerd vanwege de uitgesproken esoterische thema's, wat resulteerde in een opmerkelijke combinatie van groot publiekssucces en beperkte institutionele erkenning. Door de jaren heen zijn talrijke publicaties gewijd aan zijn leven en werk.

Halverwege de jaren negentig kwamen galeriehouders Eric en Séverine Morren in contact met de kunstenaar, die toen in relatieve vergetelheid was geraakt. Zijn huis en atelier in Frankrijk stonden vol met schilderijen en de galeriehouders herkenden onmiddellijk zowel de uitzonderlijke kwaliteit van zijn oeuvre als de noodzaak om deze bijzondere meester opnieuw onder de aandacht te brengen. Na het opbouwen van een warme vriendschap organiseerden zij een reeks solotentoonstellingen in de galerie en presenteerden zij zijn werk op verschillende kunstbeurzen. De timing bleek ideaal: verzamelaars meldden zich van alle kanten en kochten zijn werken in grote aantallen. Johfra overleed in 1998, op het hoogtepunt van deze hernieuwde belangstelling, waarna retrospectieven en verdere publicaties volgden die zijn blijvende invloed op de visionaire en symbolische kunst bevestigden.